UFAK TEFEK TARİH #63: Afyon Savaşları


Dünya ve insanlık tarihindeki kara bir leke, “opium wars” olarak da bilinen Afyon Savaşlarının 1. Si , İngiltere ile Çin arasında 1840’larda gerçekleşmişti. şöyle ki;

İngiliz tüccarlar 19. yüzyılın başlarında Çin’e yasa dışı yollardan afyon sokmaya başladılar. Çin hükûmeti 1839’da afyon ticaretini durdurma girişiminde bulunarak İngiliz tüccarların Guangzhou’daki (Kanton) tüm afyon depolarına el koydu. Birkaç gün sonra, sarhoş İngiliz denizcilerinin Çinli bir köylüyü öldürmesi ve Çin hukuk sistemine güvenmeyen İngiliz hükümetinin sanıkları Çin mahkemelerine teslim etmeyi reddetmesi üzerine taraflar arasındaki gerginlik büyüdü. Savaş patlak verdi ve küçük İngiliz kuvvetleri kısa sürede zafer kazandılar. 29 Ağustos 1842’de imzalanan Nanjing Antlaşması ve 8 Ekim 1843 tarihli Bogue Ek Antlaşması’yla, Çin’in büyük bir tazminat ödemesi, ticaret ve yerleşim amacıyla beş limanın İngilizlere bırakılması ve İngiliz yurttaşlarının İngiliz mahkemelerinde yargılanması hakkı karara bağlandı. Öbür Batı ülkeleri de hemen istekte bulunup benzer ayrıcalıklar elde ettiler.

Ufak bir anekdottan bahsedecek olursak çay, batının tanımasından çok evvel Çin’de “royal” (krallara özgü) bir içecek kabul edilirdi, ancak gümüş karşılığında alınıp satılabilirmiş. tabi bu, o devrin ticaret devi İngiltere’nin (daha spesifik olmak gerekirse the East İndia Company‘nin) işine gelmez. Bu yüzden Çin’i Hindistan’da ürettikleri afyon ile tanıştırıp tonlarcasını ülkeye sokarak koca bir milleti afyon bağımlısı haline getirirler, bir süre sonra da resmi görevlileri rüşvetle besleyerek afyon karşılığı çay ithal etmeye başlarlar. Çin’de inanılmaz bir sosyal dejenerasyon yaşanırken dirayetli lider Lin Tse-Hsu afyona savaş açar, tekkeleri kapatır, kraliçeye de mektup yazar “Bu nane sizin ülkede zaten yasak, bize niye gönderiyorsunuz, bunun denizaşırı ticaretini de yasaklayın” şeklinde. Ancak kraliçe hiç de oralı olmaz, Lin Tse-Hsu İngiltere’yle bütün ticareti durdurma tehdidinde bulunur, savaş başlar.

Ancak 1. Afyon Savaşlarının asıl nedeni bu değildir, asıl neden Çin’de suç işleyen yabancıların da Çin yasalarına tabi olması ve İngilizlerin adalet sistemini gaddar ve vahşi bulduğu için vatandaşlarını Çin’e teslim etmeyi reddetmesidir. Lin Tse-Hsu da uyuşturucuya karşı sıfır tolerans ilkesini benimseyip  İngilizlerin ocağına incir ağacı dikince asıl kıyamet kopar. Sonuç olarak İngiliz batı teknolojisi ve savaş taktiklerinden bihaber Çinlileri bertaraf eder, Çin İngilizlere kapitülasyonlardan da beter bir dizi imtiyaz tanır, afyon ticareti iki katına çıkar, iyice çöken Çin aynı imtiyazları Amerika ve Fransa’ya da tanır, Çin belini anca 20. yüzyılda kültür devrimi ile doğrultabilir, Atalarımız da dediği gibi dinsizin hakkından imansız gelir mantığı ile İngilizler Çinlilerin hakkından bu şekilde gelmiştir.


Like it? Share with your friends!

8

UFAK TEFEK TARİH #63: Afyon Savaşları

log in

reset password

Back to
log in
Choose A Format
Gif
GIF format