UFAK TEFEK TARİH #61: Kristal Gece


9 Kasım 1938’de Almanya’da Yahudilere karşı başlatılan halk hareketi sonucu kırılan binlerce cam, gecenin karanlığında öyle bir parlamıştı ki tarih o günü “Kristal Gece” olarak hatırlayacaktı.

1933 yılında Adolf Hitler’in Nazi Partisi, seçimlerden en büyük parti olarak çıkmıştı ama Nazilerin oyu sosyal demokratların ve komünistlerin oyundan daha azdı. Yapılan ikinci bir seçimde Nazi oyları düştü, sol oylar ise arttı. Ne var ki devlet başkanı, Hitler’i meclis çoğunluğuna sahip olmamasına rağmen şansölye(başbakan) olarak atadı. Hitler’in başbakan olması ile birlikte Alman komünistlerine karşı azgın bir saldırı başladı. Komünist milletvekilleri tutuklandı, parti örgütleri ve üyelerine karşı saldırıya geçildi. Ardından sosyal demokratlar hedef oldu. Bu arada Naziler aralıksız bir biçimde ırkçı propagandalarına devam etti.1933 yılında Yahudilere karşı bir günlük boykot çağrısı yapıldı. Eli silahlı Naziler Yahudi işyerlerinin kapısında durarak insanların buralardan alış veriş etmesini engelledi.

İki yıl sonra, 1935’de, Nürnberg Yasaları denen yasalar yapıldı ve Yahudiler Alman vatandaşlığından çıkarıldı. Ertesi yıl Yahudilerin parlamento seçimlerinde ki oy hakları da ellerinden alındı.

1938’de Yahudi karşıtı bir dizi ekonomik karar alındı, birçok işte çalışmaları yasaklandı, Yahudi olduklarını belgeleyen kimlik kartı taşımları zorunlu hale getirildi.9 Kasım 1938 gecesi, tüm Reich’ta Yahudilere karşı bir şiddet hareketi başladı. Paris’te bir Alman yetkilisinin Yahudi bir genç tarafından öldürülmesi sonucu Almanların öfkesiyle planlanmadan ortaya çıkmış gibi görünüyordu. Aslında, Alman propaganda bakanı Joseph Goebbels ve diğer Naziler pogromları özenle organize etmişti. İki gün içinde, polis ve itfaiye öylece durup seyrederken, 250’nin üzerinde sinagog yakıldı, 7.000’den fazla Yahudi işletmesi yıkıldı ve yağmalandı, onlarca Yahudi öldürüldü, Yahudi mezarlıkları, hastaneleri, okulları ve evleri yağmalandı. Mağaza vitrinlerinin kırılan ve sokaklara yayılan camlarından dolayı, bu pogromlar Kristallnacht “Kristal Gece” adıyla bilindi.Pogromlardan sonraki sabah, 30.000 Alman Yahudisi erkek, Yahudi olmak “suçundan” tutuklanarak, yüzlercesinin daha sonra ortadan kaybolduğu toplama kamplarına gönderildi. Bazı Yahudi kadınlar da tutuklanarak yerel hapishanelere gönderildi. Yahudilerin sahip olduğu işletmelerin, Yahudi olmayanlar tarafından idare edilmediği takdirde tekrar açılmasına izin verilmedi. Yahudilerin evlerinden dışarıya çıkabilecekleri saatleri sınırlandıran sokağa çıkma yasakları kondu.”Kristal Gece”den sonra, hayat Alman ve Avusturya Yahudisi çocuklar ve gençler için çok daha zor hale gelmişti. Zaten müzelere, kamuya açık oyun sahalarına ve yüzme havuzlarına girişleri yasakken, şimdi devlet okullarına gitmeleri de yasaklanmıştı. Yahudi gençler, anne ve babaları gibi Almanya’da toplumdan tamamen soyutlanmışlardı. Birçok Yahudi yetişkin çaresizlik içinde intihar etti. Pek çok aile ümitsizce oradan ayrılmaya çabalıyordu.


Like it? Share with your friends!

13

UFAK TEFEK TARİH #61: Kristal Gece

log in

reset password

Back to
log in
Choose A Format
Gif
GIF format