UFAK TEFEK TARİH #1: Bugün Cumhuriyeti İlan Ediyoruz!


Merhaba değerli okurlar,
Öncelikle bu giriş paragrafı benim için çok önemli çünkü gerçek bir başlangıçla beraberiz. Ufak Tefek Tarih serisine hepiniz hoş geldiniz. Sizlerle birlikte kaç bölüm çıkaracağımızı daha bilmediğimiz bir yola başlıyoruz. İlginç tarihi olaylar, büyük zaferler, kurnazlıklar gibi pek çok olay göreceğiz birlikte bu seride. Öncelikle bu bölüme başlamadan önce hepinizden tarihin ana şartını isteyeceğim: Objektif olmanızı. Bu bölüm için gerekmese de ileriki yazılarımızda mutlaka sevdiğimiz, değer verdiğimiz insanların hatalarını söylemek zorunda kalacağız. Zaten tarihin bize kattığı şey de bu değil mi? Geçmişe saygı duymayı öğretir ve neden geçmişte kaldığını öğretir. Öğretir ki biz de geçmişte kalmayalım, gelecek nesiller bizim hatalarımızı izlemek yerine çizdiğimiz çizgide yürüsünler. İşte bu seri öyle bir seri olacak ki, umarım bittiğinde hepimiz tarihteki hatalardan ders alıp gelecekte bu hataları hayatımıza yansıtırız. İşte bu başlangıç gününde serimize başlıyoruz. Türkiye Cumhuriyeti’nin 95. yıl dönümü olduğu için bu yazımızda Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk yıllarını ele alacağız. Umarım beğenirsiniz, iyi okumalar.
Şanlı Türk ulusunun verdiği destansı kelimesinin kifayetsiz kaldığı kurtuluş harbi sonunda zaferle sonuçlanmıştı. Türk halkı her yerde coşkuyla bunu kutluyor, savaşın izlerini silmeye çalışıyordu ve bu zaferin bize anlamlı en büyük geri dönütü cumhuriyetti.


Neden Cumhuriyet? Önce buradan başlayalım:
“Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir.” sözünü hep savunan Atatürk, Lozan Antlaşması’ndan sonra tanınan devletin o zamanın şartlarına uygun yönetilmesi gerektiğini düşünüyordu. Fransız İhtilali’nin dağıttığı büyük imparatorluklar yerine kurulan ulusal devletler artık demokrasi ile çağın gereklerine uygun hareket ediyorlardı. Atatürk, Türk halkının da kendi kendini yönetebileceğini düşünüyordu. Bu sebepten ötürü cumhuriyetin ilanı en mantıklı seçenekti.
Cumhuriyetin ilanı hemen yapılamazdı. Yıllardır monarşi ile yönetilen devlet, hemen alışamayabilirdi. Bu yüzden zamana yayılmaya karar verildi. Lozan Antlaşması’ndan önce zaten saltanat kaldırılmıştı. Yani, yeni rejim az çok tahmin ediliyordu. Atatürk çeşitli alanlarda yenilikler yapmıştı ve dahasını da yapmayı planlıyordu. En büyük eseri ise 29 Ekim 1923’te tamamlayacaktı. O ana kadar yapılan her şeyin son noktasıydı bu. O gün gelip cumhuriyet ilan edilince sadece o ana kadar olan kısım bitmişti ve iş daha yeni başlıyordu.
Cumhuriyet ve monarşi birbirinin tam zıttı 2 yönetim biçimidir. Kısaca bu duruma halk hemen alışamazdı. Alışamadı da. Saltanat yanlısı ayaklanmalar başladı. Bunların en önemlisi çoğunuzun bildiği üzere Menemen Olayıdır.
Menemen Olayı, İzmir’in Menemen ilçesinde 23 Aralık 1930 günü şeriatçı bir grubun çıkardığı ayaklanmadır. Şeriatçı insanların başında gelen Şeyh Esat, kendi destekçileri ve zorla yanına çektiği insanlar ile ayaklandı. İsyanın görünen sebebi ise şapka kanunuydu. Şeriat isteyen insanlar dine aykırı gerekçesi ile şapka takan dinsizdir imajı uyandırmaya çalıştı. Olaylar Menemen’de patlak verdiği zaman Teğmen Kubilay isyancılara teslim olun çağrısı yapmak için bölgeye ulaştı ancak o zamanlarda şehir jandarmalarında ateşsiz fişek tüfekleri vardı. Kubilay alanda vurulmuştu ve bundan sonra jandarmalardan biri Şeyh Esat’a ateş etti ancak fişekler zarar vermemişti. Şeyh Esat ise “Ben ölümsüzüm.”, “Ben seçilmişim.”, “Ben kurşun geçirmiyorum.” diyerek halkı daha da kışkırttı. Şeriatçıların kullandığı yeşil bayrağın sopasına olaylara müdahale etmek isteyen teğmen Mustafa Fehmi Kubilay’ın başını geçirmeye çalıştılar ama başaramadılar. Daha sonra iple bağlayıp gezdirdiler. Daha sonrasında ordu isyanı bastırdı ve gereken insanlara gerekli cezaları verdi. Bu cumhuriyetin yeni olduğu zamanlarda çıkan en büyük ayaklanmadır.
Aslında baktığımızda bu olay bize değişimin ve yeniden oluşumun ne kadar sancılı olabileceğini, fakat bu zorlukların ödülünün çok büyük olabileceğini gösteriyor. Bakın işte yazımın giriş paragrafında bahsettiğim gibi, tarih bize ders verir, önümüze bakmayı öğretir. Hepiniz Cumhuriyet Bayramı’nı en içten dileklerimle kutlar iyi bayramlar dilerim. Haftaya ikinci yazımızda görüşmek üzere.


Like it? Share with your friends!

21

UFAK TEFEK TARİH #1: Bugün Cumhuriyeti İlan Ediyoruz!

log in

reset password

Back to
log in
Choose A Format
Gif
GIF format